Manipülasyon 101

Görsel

Insanlik bu gune kadar ne kadar kontrole maruz kaldi? Gelisimimiz icinde dogal bir surec mi var, yoksa yapay bir surecin parcalari miyiz? Agir kontrole maruz kaldi isek, buna karsi yapilan bunca protesto ve bunca ayaklanmalar protestoculari hakli cikarir mi? Buyrun inceleyelim.

Sorulmasi gereken konulari sirasi ile soralim,

1, Manipulasyon nedir?

Manipulasyon, bir surecin dogal ilerlemesine, farkli amaclar ile disaridan mudahale edilmesi anlamina gelir. Ya da teknoloji ile dogal olmayan seyler yaratmak da denebilir. Farkli cesitleri vardir. Kitlesel manipulasyon, data manipulasyonu, duyusal manipulasyon, market, medya, psikoloji, oyun, obje gibi saymakla bitmeyecek alanlarda orneklerini bulabiliriz.

2, Manipulasyon dogru mudur, yanlis midir?

Uzgunum ki bu sorunun (benim verebilecegim) tek bir cevabi yok. Ancak yanit aranacak bazi sorular yolu ile surecin dogalligi sorgulanabilir.

Cevabini aradiginiz konunun “yaratilis sureci”nin ne kadar dogal oldugu ile yola cikmak gerekiyor. Konumuz insanlik ise, bakabilecegimiz referanslar cesitli olmakla beraber, cogu dinlere baglaniyor. Dunya nufusunun cogu, insanligin yaratilis surecini din kitaplarindan aliyor, azinligin bir bolumu farkli arastirmalara bakiyorlar.

Din kitaplari ile ilgili ornekler vermeme gerek olmadigini dusunuyorum. Zira okullarda yeterince egitildik(!). Azinligin bu konudaki arastirmalarinin populerlik kazandigi kaynaklarin bagzilari; Hanok’un Kitabı “Book of Enoch” (Kitabı Mukaddes’te yer yer bahsedilmis fakat çeşitli atıflar dini çevreleri rahatsız etmiş ve kutsal kitaplar külliyatından çıkarılmıştır), Sümerler’in yazitlari,  ve Mayalar gibi kulturlerini gunumuze kadar koruyabilmis eski medeniyetler. Gecmiste yapilan cok kanli din savaslari ile genis kitlelerin inanclarinin sekillendigini kabul edersek insanlarin neye inandiklarindan daha cok neye inanmalari istendigi, toplumsal inanc noktasinda belirleyici olmustur.

Demek istedigim, insanligin ne kadar dogal olup olmadigi kisiden kisiye degisir, cunku farkli referanslari baz alanlar farkli sonuclar cikaracaklardir. Dogal bir surecin parcasi olarak meydana geldigimizi dusunenler, ayni sekilde manipulasyonu hak etmedigimizi dusunebilirler. Dogal olmayan bir surecin parcasi olarak meydana geldigimizi dusunenler de, ki buna manipulatif surec de denebilir bu durumda, manipulasyona maruz kalma konusunda insan haklarina ne derece sahip oldugumuzu sorgulamak isteyebilirler. Cunku, iki yanlis bir dogru etmese de, manipulasyona ugramis bir surecin tekrar manipulasyona ugramamasi icin bir engel olup olmadigi sorgulanmaya acik olmali.

Ote taraftan manipulasyona ugramis bir surec de dogal bir surecin parcasi olabilir mi? Ne de olsa herseyin cikis noktasi dogal bir nokta.

Bu noktada kavramlar iyice birbirine giriyor ve “tavuk yumurta” ornegindeki kisir dongu ile karsilasabiliyoruz. Bu konudan, kabaca “yilan mi oyundan, oyun mu yilandan” baslikli, yazimda bahsetmistim.

Sonuc olarak manipulasyonun dogru olup olmadigina okuyucu karar versin.

3, Manipulasyonu nasil anlariz?

Bu konuda tonla degilse, kilo ile kitap yazilmistir. Internette ise neredeyse sonsuz oranda bilgi vardir. Bilgi akisinin hiz kazandigi gunumuzde, dogru bilgiye erisim ve bilginin analiz edilebilmesi daha da onemli bir hal aldi. Ne de olsa manipulasyon her seviyede mevcut! Cemberin ne kadar disina cikarsaniz cikin sizi manipule edecek bir sey illa ki olacaktir. “Hah silahlari buymus” denidiginiz anda bile kafanizi cevirdiginizde kendinizi gayet kucakta bulabilirsiniz.

Diyelim ki, iyice hassaslastiniz, sistem sizi bozdu ve ben disina cikmaya karar verdim dediniz. Haydi ver elini “zeitgeist movement”, ver elini “thrive movement”, ver elini “venus project”. KUCAKTASINIZ! Bu projeler, “new age movement” akimindan etkilenip cemberin disina cikmak isteyenler icin ozel olarak dizayn edilmis tuzaklardir.

Benim gozlemledigim, dizaynina, fonksiyonelitesine, calisma sekline, prensiplerine hayran kaldigim manipulasyon orneklerinden birini sizlere bahsetmek istiyorum. Gercekten seytani derecede zekice…

Problem, Reaksiyon, Cozum

Diyelim ki bir insanin A noktasina gitmesini istiyorsunuz. Ama o, dogal surec icerisinde B noktasina gidecek gibi gozukuyor. Caktirmadan, o kisiyi baglayacak bir problem yaratirsiniz, buna “false flag operation” denir. O kisi, yarattiginiz probleme cozum olarak A noktasina gitmek isteyecektir. Siz onu zorlamadan, o sizin kucaginiza gelir…

Hedef bir hamle, bir hareket, bir dusunce ya da bir duygu olabilir. Hedef 1 kisi ya da 7 milyar nufus olabilir.

9-11 olayi, bu teknigin uygulandigi basarili bir ornektir. Orta dogu hedeflendi, problem yaratildi, reaksiyon korku, ofke ve orta doguya gidildi.

Bu manipulasyon tekniginde, problem, manipulasyona konu olan kisi(lerin) kontrolu disinda gelisir. Tiyatronun yani problemin dogasinin ve yapisinin anlasilmamasi her turlu manipulasyona yol acar. Manipulasyonun dogru anlasilmasi ciddi arastirma ve analiz ister. Gelisen surecten kimin faydalandigina bakmak lazim. Ote taraftan tuzagin da tuzagi olabilir. Genelde istenen reaksiyon, korku, endise ve ofkedir. Bu da gayet anlasilir, cunku gunumuzde toplumlara hamle yaptiran bunlar oluyor. Haberlere baktiginizda, ofke, siddet, ekonomik kriz, travma ve fikir catismalari disinda pozitif haberlerin ne kadar yer tuttugunun farkinda misiniz? Insanlarin ne kadar cok nagatif durumda birakilmak istendigini gorebiliyor musunuz? Halbuki guzel gelismelerin de haberlerde yer almasi cok mu utopik? Ne de olsa tiyatronun senaryosu ve konusu sabit. KORKU ve OFKE!

Have you been sold a lie? Or have you bought a lie? – Michael Tsarion

Wikileaks ciddi bir tiyatrodur. 9-11 ne kadar gercek ise wikileaks de bir o kadar gercektir. Yukaridaki denklemde “problem” bolumunu olusturur.

Arap bahari ciddi bir tiyatrodur. Ayni sekilde denklemin bir parcasidir. Yeter ki provoke edilebilecek bir topluluk olsun, tiyatroyu da izleyecek seyirci olsun. Uzerine yorum yaparlar, tartisma programlari bile duzenlerler.

Sunu unutmayin ki tiyatroyu izlemeye gidecek seyirci omaz ise, tiyatro da biter. Bunu sadece yukaridaki ornek icin soylemiyorum. Kapsam genis.

4, Manipulasyonu anliyorsak ne yapmaliyiz?

Milyon dolarlik sorunun cevabi?

Ne olursa olsun, kisi motivasyonunu olabildigince yuksek tutmali. Bu zamanlar, tum baskinin yogunlastigi zamanlar. Kendinizi ne kadar isyan icerisinde, korku ya da ofke icerisinde bulursaniz, size o kadar sahip olduklarinin isaretidir. Fakat sizden hicbir zaman daha guclu degiller. Siz degisen surecin bir parcasisiniz ve sizin motivasyon durumunuz kendi realitenizi etkileyecegi gibi cevrenizi de etkileyecek.

Eskiden savaslar, taslarla ya da tufeklerle yapilirdi. Fiziksel duzeyde olurdu. Artik savas bilinc, farkindalik duzeyinde. Siz ne kadar merkezinizi korursaniz, sizi manipule etmeleri o kadar zorlasir. Kendi merkezinde olan bir insana hicbir kotuluk yapamazsiniz! Ote taraftan kendi merkezinde olmayan bir insana herseyi yapabilirsiniz. Yeter ki kurulan sistem ya da yapi onu merkezinden uzak tutsun.

“One thing is sure, a great change of our psychological attitude is imminent, that is certain…because we need more…we need more psychology, we need more understanding of human nature because the only real danger that exists is man himself, he is the great danger, and we are pitifully unaware of it, we know nothing of man, far too little. His psyche should be studied because we are the origin of all coming evil.” – (Carl Gustav Jung)

Fazla soze ne hacet. Tabi ki insan tum kotuluklerin kaynagi oldugu kadar, madalyonun oteki tarafinda tum guzelliklerin de kaynagi. Bu tamamen bizim hangisini, nasil ve ne kadar istedigimize bagli. Iyiye ve kotuye karsi nasil davrandigimiza bagli. Belki de iyi ya da kotu diye bir sey de yoktur. Belki ikisi de mutlaktir.

Gunun sonunda her sey bizim bu gercekliklere karci nasil yaklastigimiza baglaniyor. Guzele ve kotuye, ozgurluge ve kolelige… Tarih bize, insanlarin zorla baski yapildiginda ya da hapse atildiginda dahi, kendi iclerinde ve kalplerinde ozgur kalabildiklerinin orneklerini sunar. Sartlar ne olursa olsun, bu unutulmamali.

Ağustos 18, 2013 tarihinde Uncategorized içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin. Yorum yapın.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: